EKONOMİ
Giriş Tarihi : 09-04-2021 12:13   Güncelleme : 09-04-2021 12:13

Yerli hava araçları için yeni teknolojiler geliştiriliyor

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ, ürettiği uçak, helikopter, insansız hava aracı ve uydularda kullanılmak üzere bor içeren malzemeler ile yapay zeka temelli bilişsel pilot modelleri gibi bir dizi yeni teknolojiler üzerine çalışmalar yapıyor

Yerli hava araçları için yeni teknolojiler geliştiriliyor

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ), üretim süreçlerinin iyileştirilmesi adına bir dizi yeni teknolojiyi bünyesine katmayı planlıyor

TUSAŞ Teknoloji Yol Haritası/Kazanım Planı'nda yer alan ve öncelikli teknoloji konularında paydaşlarıyla gerçekleştirmeyi hedeflediği Ar-Ge projeleri için yeni alanlar belirledi.

Bu çerçevede, halihazırda yürütülen çalışmalara Alüminyum Parçaların Bor İçeren Yapılar ile Kaplanması, Bilişsel Pilot Modellerinin Geliştirilmesi, Uydu Platformları İçin En Kötü Durum Çalışma Zamanı Analiz Aracının Geliştirilmesi, Lazer (Ölçüm Aleti) Entegre Montaj Fikstürü Kontrol Sistemi ve Yazılımı Tasarımı başlıkları ilave edildi.

Bu kapsamda yürürlüğe alınması uygun bulunan projeler uygun modelle (Ar-Ge destekleri, TÜBİTAK 2244 Sanayi Doktora Programı, Savunma Sanayii İçin Araştırmacı Yetiştirme Programı, TUSAŞ öz kaynak bütçesi ve benzeri) uygulanacak.

TUSAŞ'ın gündemine aldığı çalışma alanlarından birini "Alüminyum Parçaların Bor İçeren Yapılar ile Kaplanması Projesi" meydana getiriyor. Hava aracında kullanılan alüminyum parçaların korozyon direncinin artırılması ve boyanın yüzeye yapışmasının sağlanması için yüzey kaplamaları uygulanıyor. Bor bileşiklerinin metal yüzeylere uygulandığında korozyon önleyici özelliği olduğu biliniyor. Buna ek olarak bor bileşiklerinin yangın önleyici, elektrik yalıtımı veya yarı iletkenlik sağlama gibi üstün fiziksel özelliklere sahip. Havacılıkta elektrokimyasal yöntemler ile alüminyum üzerinde oksit yapı oluşturulması yaygın olarak kullanılıyor.

Alüminyum Parçaların Bor İçeren Yapılar ile Kaplanması başlığı altında, havacılıkta uygulanan geleneksel kimyasal yüzey işlemleri yerine, bor içeren malzemeler ile alüminyum parçaların kaplanması ve testlerle doğrulanması hedefleniyor.

Pilotlar gibi düşünen model

TUSAŞ ayrıca "Bilişsel Pilot Modellerinin Geliştirilmesi" ile ilgili teknoloji kazanımı planlıyor.

Simülatörler, gömülü eğitim sistemleri, harekat analiz araçları gibi ortamlarda düşman ya da dost kuvvetlerin gerçekçi hareketini gerçekleştirecek karar modelleri yeterli seviyede mevcut değil. Tam otonom görev profillerinin yüksek kabiliyetteki pilotlar gibi düşünerek hareket etmesi bekleniyor. Bu çözüm için doğru zamanda ve her seviyede en doğru kararı verecek bir karar destek sisteminin kurgulanması zorunluluğu mevcut.

Pilot davranışının dinamik uçuş verilerinde bir yapay sinir ağı içinde modellenerek (açıklanabilir yapay zeka), gerçek uçuş harekatına uygun öğretilmesi için üst seviye kararlardan alt seviye kararlara kadar yapay zeka temelli bilişsel pilot modellerinin geliştirilmesi çalışmasınagerek duyuluyor. Proje sonunda, istenilen harekat senaryosunun, simülasyon ortamında belirtilen başarı kriterlerini sağlayacak şekilde gerçekleştirebilecek bir modelin TUSAŞ'a kazandırılması hedefleniyor.

En kötü durum için hassas tahmin

Zaman kritik yazılımların belirlenen donanım platformlarında en kötü durum yürütme süresinin tahmini olarak tespiti hava araçları ve uzay araçlarının güvenirliği, kalifikasyonu ve sertifikasyonu açılarından önem arz ediyor. En kötü durum yürütme süresinin üst sınırının tespitinde statik, ölçüm tabanlı, istatistiksel olasılık temelli ve hibrit metotlar ön plana çıkıyor. Özellikle ölçüm tabanlı olarak hedef donanım üzerinde yapılan analizler, performans problemlerinin geç tespit edilmesine neden oluyor. Geliştirme aşamasında bu analizlerin hedef donanım kısıtı olmadan statik olarak gerçekleştirilebilmesi, oluşacak risklerin ve problemlerin daha önceden tespit edilmesine büyük destek sunuyor.

Mevcut performans ve sertifikasyon araçlarına entegre edilen analiz araçları söz konusu ihtiyaca cevap vermediğinde, yazılımda proseslerin yeniden tasarımı, kodlanması ve donanım çözümlerinin düzeltilmesini gerektiriyor. Bu dönemin artan yazılım/donanım ihtiyaçları dolayısıyla hava ve uzay araçlarında bu sürelerin çok daha hassas tahmin edilmesine ihtiyaç duyuluyor. Uydu Platformları İçin En Kötü Durum Çalışma Zamanı Analiz Aracının Geliştirilmesi çağrısıyla uydu platformlarına ilişkin, gerçek zamanlı, karmaşık algoritmalı ve kaynak kısıtlı yazılımların söz konusu hedef donanım platformları için etkin ve gerçekçi en kötü durum yürütme süresi üst sınırlarını statik olarak analiz edebilecek bir yazılım çözümüne ulaşılması amaçlanıyor.

Büyük uçak parçaları hızlı ve hassas montajlanacak

TUSAŞ'ın paydaşlarıyla hayata geçirmeyi amaçladığı bir diğer proje Lazer (Ölçüm Aleti) Entegre Montaj Fikstürü Kontrol Sistemi ve Yazılımı Tasarımı olarak öne çıkıyor.

Hava aracının alt-montaj büyük gövde parçalarının birleştirilmesinde, gövde parçalarının doğru konuma taşınması, yerleştirilmesi ve ilgili montaj indeksine getirilmesi, standart yöntemlerle, her bir mekanik eyleyici tek başına kontrol edilerek, personelin montaj hassasiyeti ve uzun sürelerde personellerin birbirleriyle yoğun koordinasyonuyla sağlanıyor.

Buna karşın bugünün montaj hatlarında, artan müşteri talepleri dolayısıyla daha esnek ve daha kısa sürede gövde parçalarının otomatik olarak yerleştirilmesi ve montaj indeksine getirilmesine gerek duyuluyor. Lazer ölçüm destekli bütünleşik montaj fikstürü kontrol sistemi ve yazılımı ile büyük gövde parçalarının kısa sürelerde, otomatik ve hassas montajı öngörülüyor.