EKONOMİ
Giriş Tarihi : 06-04-2021 12:00   Güncelleme : 06-04-2021 12:00

TCMB Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu açıklandı

Rapora göre, martta enflasyondaki yükseliş enerji, hizmet ve temel mallardan kaynaklanırken, gıda enflasyonu taze meyve ve sebze fiyatları öncülüğünde bir önceki aya kıyasla düştü

TCMB Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu açıklandı

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) mart ayında Tüketici Fiyat Endeksi'nin (TÜFE) yüzde 1,08 yükseldiğini ve yıllık enflasyonun yüzde 16,19 olarak gerçekleştiğini açıklamasından sonra TCMB'nin Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu da açıklandı.

TCMB'nin Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'na göre, enflasyondaki artış enerji, hizmet ve temel mallardan oluşurken, gıda grubunda enflasyon düştü. Gıda enflasyonu taze meyve ve sebze fiyatları öncülüğünde mart ayında bir önceki aya göre gerilerken, işlenmiş gıda enflasyonundaki kuvvetli artış  bir miktar hız kesmekle birlikte sürdü.

Uluslararası petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen eşel mobil uygulaması, enflasyonu sınırlamaya devam etti. Bu doğrultuda, enerji fiyatları yatay bir seyirde hareket etse de grup yıllık enflasyonu baz etkisiyle belirgin şekilde artış gösterdi. Hizmet enflasyonu kontrollü normalleşme döneminin bazı alt kalemler üzerindeki yukarı yönlü etkisi ve özel iletişim vergisindeki yükselişin gecikmeli etkilerine bağlı olarak arttı.

Temel mal enflasyonunda ise dayanıklı tüketim malları haricindki sektörlerdeki gelişmelerle yukarı yönlü seyir izlendi. Üretici fiyatları başta petrol ve endüstriyel metaller olmak üzere uluslararası emtia fiyatlarındaki artış, Türk lirasında yakın dönemdeki görünüm ve bazı ürünlerde süregelen arz sıkıntılarının etkisiyle güçlü bir yükseliş sergileyerek artışını sürdürdü.

Bu görünüm altında, B ve C göstergelerinin yıllık enflasyonları yükselirken, eğilimleri bir miktar düşsede de yüksek seviyesini sürdürdü. B ve C endekslerinin yıllık değişim oranları, mart ayında sırasıyla 0,57 ve 0,67 puan yükselerek yüzde 17,49 ve yüzde 16,88 düzeyinde kaydedildi

Yıllık tüketici enflasyonuna katkının enerji grubunda 0,38 puan, hizmet grubunda 0,21 puan ve temel mal grubunda 0,17 puan artış gösterdiği, gıda ve alkol-tütün-altın gruplarında ise sırasıyla 0,15 ve 0,03 puan gerilediği kaydedildi.

 

Salgın tedbirlerinin hafifletilmesiyle eğlence hizmetlerindeki fiyat artışları dikkati çekti

Hizmet fiyatları, mart ayında yüzde 1,26 artış sergilerken, grup yıllık enflasyonu 0,82 puan yükselerek yüzde 12,56'ya çıktı.

Yıllık enflasyon lokanta-otel, haberleşme ve diğer hizmetlerde yukarı yönlü hareket ederken, kira ve ulaştırmada görece yatay seyizledi. Salgın tedbirlerinin hafifletilmesiyle yemek hizmetlerinde daha belirgin olmak üzere, lokanta-otel fiyatlarında belirgin artışlar görüldü. Faaliyetin kesintiye uğradığı süreçte biriken maliyet baskısına ek olarak, kapasite sınırlamaları ve talep yönlü unsurların bu gelişmede etkili olduğu belirtildi.

Haberleşme hizmetleri fiyatlarındaki artışta özel iletişim vergisindeki ayarlamanın sarkan etkilerine bağlı olarak, cep telefonu görüşme ve internet ücretlerindeki yükselişler etkili oldu.

Martta, diğer hizmetler içinde sınıflandırılan belirli kalemler, enflasyon görünümünü negatif yönde etkiledi. Bu kalemler arasında, özel okul ücretlerindeki artış kaynaklı olarak eğitim hizmetleri göze çarparken, bu gelişmede geçmiş enflasyona endekslemenin yanında bir önceki yıldaki geçici KDV indirimlerinin bitmesi de etkili oldu. Ayrıca, salgın tedbirlerinin hafifletilmesiyle eğlence hizmetlerindeki fiyat artışları da göze çarptı.

İlaç fiyatlarındaki artışın mart ayına sarkan etkisi öne çıktı

Temel mal yıllık enflasyonu mart ayında 0,44 puan yükselişle yüzde 22,14 olurken, bu dönemde yıllık enflasyon, giyim ve ayakkabı ile diğer temel mallarda artış gösterdi, dayanıklı mallarda ise sınırlı ölçüde düşüş yaşandı.

Dayanıklı mal fiyatları, mart ayında yüzde 0,35 ile görece ılımlı bir oranda artış sergiledi. Grup yıllık enflasyonu da 0,99 puan düşüşle yüzde 33,29 oldu. Bu dönemde fiyatlar, mobilya ve otomobil gruplarında artış gösterirken, beyaz eşyada düştü.

Diğer temel mallar grubunda fiyatlar yüzde 2,84 yükseldi, yıllık enflasyon da 1,86 puan artışla yüzde 16,80'e çıktı. Bu gelişmede, referans fiyat uygulamasına bağlı olarak şubat ayında gerçekleşen ilaç fiyatlarındaki artışın mart ayına sarkan etkisi dikkat çekerken, döviz kuru geçişkenliğinin yüksek olduğu konuta yönelik bakım-onarım ile kişisel bakım ürünlerindeki fiyat artışları da öne çıktı.

Yeni sezona girilen giyim sekötründe da aylık yükseliş, mart ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre bir miktar daha yüksek gerçekleşirken, grup yıllık enflasyonu yüzde 7,33 ile artışına devam etti.

Enerji fiyatları, mart ayında yüzde 0,09 artış kaydederken, tüpgaz ve doğalgaz fiyatları bu dönemde sırasıyla yüzde 2,81 ve yüzde 0,93 arttı. Mart ayında petrol fiyatlarındaki artış ve Türk lirasındaki değer kaybına rağmen, eşel mobil ve tavan fiyat uygulamalarının etkisiyle akaryakıt fiyatları yüzde 0,69 düştü. Diğer taraftan, akaryakıt yıllık enflasyonu geçen yılın mart ayında düşen petrol fiyatlarının oluşturduğu düşük bazın etkisiyle yüzde 14 oldu. Bu gelişmelerle, enerji grubu yıllık enflasyonu 3,61 puan yükselerek yüzde 12,43'e çıktı.

Tavuk eti fiyatlarındaki artış hızlandı

Gıda ve alkolsüz içecek fiyatları, mart ayında yüzde 1,13 yükselirken, grup yıllık enflasyonu 0,96 puan gerileyerek yüzde 17,44'e düştü. Bu gelişmede yıllık enflasyonu yüzde 14,98'e gerileyen işlenmemiş gıda grubu etkili oldu. İşlenmiş gıda grubunda ise yıllık enflasyon sınırlı bir oranda da olsa artışına devam etti ve yüzde 19,87 oldu.

Bu dönemde, diğer işlenmemiş gıda grubunda tavuk eti fiyatlarındaki yükselişin yüzde 9,79 ile oldukça hızlandığı, son iki aydır kırmızı et fiyatlarında gözlenen keskin yükselişin ise yüzde 1,46 ile bir miktar yavaşladığı kaydedildi.

Mart ayında işlenmiş gıda fiyatları aylık  yüzde 0,95 ile kısmi olarak hızını kesti. Uluslararası emtia fiyatlarındaki gelişmelerin etkisinin gözlendiği katı-sıvı yağlardaki artışlar hız kesmekle beraber artışını sürdürdü.. Şeker fiyatlarındaki artışa istnaden şekerleme, çikolata gibi ürünlerde görülen fiyat artışları göze çarptı.

Bu gelişmelerle taze meyve-sebze dışı gıda grubu yıllık enflasyonu mart ayında bir önceki aya göre sınırlı bir düşüş sergileyerek yüzde 19,91 oldu.

Tüketici fiyatları üzerindeki üretici fiyatları kaynaklı baskılar güçlenerek devam etti

Yurt içi üretici fiyatları, mart ayında yüzde 4,13 ile belirgin bir oranda artış gösterirken, yıllık enflasyon 4,11 puan yükselerek yüzde 31,20'ye çıktı. Üretici fiyatlarındaki bu artışta, emtia fiyatlarında süregelen yükselişlerin, döviz kuru gelişmelerinin ve arz kısıtlarının etkisi gözlendi.

Bu dönemde ana metal, metal ürünleri, kimyasal, tekstil, kauçuk ve plastik imalatı sektörlerinde yüksek oranlı fiyat artışları kaydedildi. Bu gelişmelerle, petrol ve ana metal hariç imalat sanayi fiyatlarının eğilimi üç aylık düşüşün ardından artışa geçti.

Ana sanayi gruplarına göre ele alındığında, yıllık enflasyon enerji ve ara malı gruplarında keskin olmak üzere alt gruplar genelinde artış kaydedildi. Aylık bazda ara malı ve enerji fiyatları yüzde 5'in üstünde yükselirken, enerji fiyatlarındaki artışın tüketici enflasyonuna atkisi eşel mobil uygulaması nedeniyle sınırlı düzeyde oldu.

Ara malları fiyat artışında demir-çelik ve ferro alaşımlar, plastik ürünler ile temel kimyasallar ve tekstil iplik-elyafları göze çarparken, artışların grup geneline yayıldığı görüldü. Sermaye malı grubunda metal yapı ürünleri, makinalar, ulaştırmaya yönelik sermaye malları, bilgisayar ve çevre birimleri yüksek fiyat artışlarıyla öne çıkan kalemler oldu.

Enerji fiyatlarındaki artışta rafine edilmiş petrol ürünleri martta da yüksek katkısıyla negatif ayrıştı. Dayanıklı tüketim mallarında mobilya fiyatlarındaki yükselişler bu dönem de devam etti. Et ürünleri, katı-sıvı yağlar gibi gıda kalemleri ile ilaçlar ve diğer tekstil ürünleri dayanıksız tüketim mallarını sürükleyen kalemler oldu. Bu gelişmelerle, tüketici fiyatları üzerindeki üretici fiyatları kaynaklı baskılar gücünü artırarak devam etti.