EKONOMİ
Giriş Tarihi : 31-03-2021 12:48   Güncelleme : 31-03-2021 12:48

Çip krizi diğer sektörlere de sıçrıyor

Salgın sürecinde akıllı telefon ve elektronik ürünlere talebin artması sonucu otomotiv sektöründe patlak veren çip tedarik krizi giderek büyüyor.

 Çip krizi diğer sektörlere de sıçrıyor

Otomotivde patlak verip elektronik gibi diğer sektörlere de sıçrayan küresel çip tedariki krizinin, üretimde aksaklıklara neden olarak milyarlarca dolarlık zarara yol açacağı öngörülüyor.

Sağlık için giyilebilir elektronikten araç içi elektronik sistemlere kadar teknolojinin her alanında yer edinen çipler, ülkeler arasındaki rekabet unsurlarından biri haline gelirken, yeni tip koronavirüs salgınının etkisiyle otomotiv sektöründe patlak vererek küresel bir tedarik sorunu yarttı.

Tedarik zincirinde aksaklıklara neden olan ve ekonomik tahminleri boşa çıkaran Kovid-19 salgını, akıllı telefonlardan bilgisayarlara, askeri ekipmanlardan otomobillere kadar birçok teknolojik ürünün imalatında kullanılan çiplerin arzında da küresel bir "kıtlığı" beraberinde getirdi.

Salgınla birlikte çipe talep arttı

Salgın sırasında akıllı telefonlar ve elektronik ürünlere yönelik talebin beklenmedik şekilde artış göstermesiyle benzeri görülmemiş bir küresel kıtlığı baskılayan  kısa vadeli bir arz şoku ortaya çıktı.

"Yarı iletkenler" olarak da bilinen çiplerin yıllar geçtikçe daha karmaşık hale gelen tasarımları ile üretimi zorlaştığı için yaşanan küresel arz sıkıntısının temelinide oluşturmuş oldu.

Yeni fabrikaların kurulmasının uzun zaman alan ve milyarlarca dolara mal olan çip sektöründe, Kovid-19 salgının etkisiyle aniden artan talep çip tedarikinde sıkıntılar yarttı.

Arz sıkıntısı ilk olarak otomotiv sektöründe ortaya çıktı

Çip sektöründe küresel boyutta yaşanan arz sıkıntısı, ilk olarak otomotiv sektöründe görüldü.

Deloitte raporuna göre, LCD ekranlardan araç içi sistemlere kadar her şeyi içeren otomotiv elektroniğinin, 2030'e kadar bir otomobilin üretim maliyetinin yüzde 45'ini oluşturacağı öngörülüyor. Bu elektroniklerde kullanılan yarı iletken tabanlı bileşenlerin maliyetinin 2020'de 475 dolara, 2030'da 600 dolara kadar yükselmesi bekleniyor.

Araç içi bilgisayar sistemlerinin geliştirilmesiyle çiplere daha çok ihtiyaç duyulan otomotiv endüstrisinde, salgının satışları kötü yönde etkileyeceği paniğiyle çip siparişleri iptal edilmişti. Ancak elektronik firmalarının artan talebi otomotiv firmalarının piyasada çip bulamamasına yol açtı.

Otomobillerde kullanılan çiplerin tedarik zinciri, Kovid-19 salgınında tüketicinin elektronik ürünlere olan talebininin artamasından olumsuz etkilenirken, otomobil üreticilerini Apple gibi elektronik devleriyle sınırlı çip tedariki için rekabete mecbur bıraktı.

Küresel çip sıkıntısı; Ford, General Motors, Toyota, Volkswagen, Honda, Stellantis ve elektrikli araba üreticisi Nio gibi otomobil üreticilerinin çipler ile mikroçiplerin kullanıldığı bazı parçaları satın almak için rekabet etmelerine, üretimi daraltmalarına veya tesislerini kapatmak zorunda kalmalarına yol açtı.

Dünyanın önde gelen otomobil firmalarının yaşadığı üretim aksaklıkları milyarlarca dolarlık zararın da neden oldu. Danışmanlık firması AlixPartners, çip tedariğinde yaşanan sıkıntının küresel otomotiv endüstrisinin gelirini 60,6 milyar dolar düşürebileceği görüşünde.

Çip endüstrisinden milyarlarca dolarlık yatırım

Uzmanlar, otomotiv sektörünü kötü etkileyen çip tedariği sorunun, şu anki şartların olumlu yönde değişmemesi halinde akıllı telefon üretimi de dahil olmak üzere çeşitli alanlardaki üretimlerde de aksaklıklar yaratabileceğini ifade ediyor.

Kovid-19 salgını dünya üzerindeki etkisini sürdürürken, çip endüstrisi, krize meydan okuyarak milyarlarca dolarlık yatırımlarla salgın sonrası döneme hazırlık yapıyor.

Çipler, ülkeler arasındaki rekabet unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor Pazarda hakimiyet oluşturmak isteyen şirketler ve ülkeler, devasa yatırımlarla çip endüstrisini şekillendirme girişimlerinde bulunurken, son olarak, dünyanın en büyük mikroçip üreticisi firmalarından Intel'in 20 milyar dolarlık yatırımla ABD'nin Arizona eyaletinde iki yeni çip fabrikası kurmayı planladığı duyuruldu.

Türkiye'de yerli çip üretimi çalışmaları

Türkiye'de de yerli çip üretimine yönelik çalışmalar yürütülüyor. TÜBİTAK Bilişim ve Bilgi Güvenliği İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi'nde (BİLGEM) yapılan "Çakıl Milli İşlemci Projesi" ile silah sistemlerinde kullanılan yabancı menşeli mikro işlemcilerin yerini alabilecek milli bir işlemci üzerine çalışılıyor.

Hızlı, düşük güç tüketen, lisans ve satış hakları Türkiye'ye ait olacak olan Çakıl'ın prototip üretimi yapılırken, Çakıl'ın ilk olarak ASELSAN'ın ürünlerinde kullanılması amaçlanıyor.

Ayrıca, çip üretimi konusunda Türkiye ve Malezya arasında geçtiğimiz yıllarda iş birliği anlaşması imzalanmıştı. Anlaşma çerçevesinde, Türkiye'deki bazı şirketler, Malezya'daki şirketlerle iş birliği içinde yerli çip üretimi konusunda çalışmalarını yürütüyor.